Tryezë diskutimi, Drejtësi për të miturit

Tiranë, 16 Dhjetor 2016

Tryezë diskutimi mbi raportin “Me zërin e të miturve të privuar nga liria”

Avokati i Popullit, në bashkëpunim me Observatorin për të Drejtat e Fëmijëve dhe UNICEF lancuan raportin “Me zërin e të miturve të privuar nga liria – Vlerësimi i kushteve dhe trajtimit në institucionet e ndalimit, paraburgimit dhe burgimit”.

Ky raport përfshin gjetjet dhe rekomandimet e monitorimeve të kryera përgjatë periudhës Gusht – Dhjetor 2016 në Komisariatet e Policisë së Tiranës, Institutit të Ekzekutimit të Vendimeve Penale për të Mitur (IEVP) në Kavajë dhe në Shën Kollë (Lezhë).

Ky raport është përgatitur nga një grup specialistësh të fushës së të drejtave të njeriut, drejtësisë e sociologjisë dhe njohës të standarteve ndërkombëtare, përsa i përket drejtësisë për të miturit. Këta ekspertë, të cilët hartuan metodologjinë dhe pyetësorët, ndoqën punën në terren për realizimin e monitorimit, analizuan të dhënat dhe përgatitën raportin.

Disa prej gjetjeve dhe rekomandimeve

21 të mitur u intervistuan për qëllimet e këtij vlerësimi. Gjashtëmbëdhjetë prej tyre i përkisnin grupmoshës 16 – 18 vjeç dhe pesë prej tyre grupmoshës 14-16.

  1. Vetëm shtatë fëmijë kishin përfunduar arsimin e detyruar, ç’ka përfaqëson vetëm një të tretën e popullsisë së kampionit. Ekziston një lidhje e fortë shkakësore midis mosndjekjes së shkollës dhe konfliktit me ligjin në mesin e popullatës të mitur në Shqipëri.
  2. Në shumicën e rasteve të fëmijëve të intervistuar, në ambientin familjar ishin të pranishëm të dy prindërit dhe ata ishin siguruesit e të ardhurave. Niveli i lartë i varfërisë ndërthurur me mungesën e mundësive të prindërve për të qënë më të përfshirë në rritjen e fëmijëve, ishin faktorë që dolën në pah gjatë intervistës si shkaqe për sjelljen delinkuente.
  3. Institucioni i Kavajës duket të jetë i pajisur me një numër të madh personeli; raporti staf – të mitur në burgim ishte dy me një, gjatë kohës së vizitës.
  4. Stafi i IEVP Lezhës është i nënpërfaqësuar në këtë institucion dhe nuk mund t’i përgjigjej me efektivitet nevojave të personave që kryejnë dënimin, ku janë rreth 700 individë.
  5. Pesëmbëdhjetë prej të intervistuarve deklaruan se ishin informuar për të drejtat e tyre në momentin e arrestimit.
  6. Me përjashtim të një rasti, të intervistuarve u ishte dhënë edhe informacion dhe kontroll mjekësor.
  7. Të intervistuarit nuk ishin në gjendje të kuptonin dhe të diskutonin në lidhje me kujdesin e veçantë psikologjik për të miturit në këtë Institucion.
  8. Ka mungesë të periodizimit të ekzaminimit mjekësor të popullatës së të miturve të burgosur.
  9. Rreth gjysma e të të intervistuarve qëndronin në ambiente të përbashkëta.
  10. Në institucionet e IEVP të monitoruara, ka dyshekë dhe tesha shtrati, por nuk sigurohen veshje të përshtatshme për të dënuarit. Në institucionin e Kavajës veshjet dhurohen nga shoqëria civile dhe organizatat e ndihmës.
  11. Gjysma e të të intervistuarve u përgjigjën pozitivisht në lidhje me mundësinë e ndjekjes së arsimit brenda institucionit të siguruar nga IEVP; ndërkohë vihej re se mungonte stafi i kualifikuar mësimor për të zbatuar kurset e arsimit të detyrueshëm dhe formimit profesional.
  12. 9 fëmijë pohuan se ishin lënduar, nga të cilët 4 në komisariatin e policisë.
  13. U raportua abuzim, i cili në një rast edhe ishte raportuar.
  14. Keqtrajtimi ishte i dukshëm gjatë vizitave monitoruese në ambientin e Shën Kollit.
  15. Stafi i institucionit të IEVP Kavajës ishte trajnuar nga UNICEF Shqipëri dhe Save the Children për marredhëniet me fëmijët.
  16. Nuk kishte raportime të dënimeve mizore, çnjerëzor ose poshtërues.
  17. Gjashtëmbëdhjetë prej të të intervistuarve pohuan se kishin marrëdhënie të mira me të tjerët.
  18. Të intervistuarit kishin gjithashtu vizita të rregullta me familjen (javore ose mujore). Ata kishin po ashtu qasje tek informacionet përmes telefonit (20) dhe televizorit (14).
  19. Shërbimet ligjore nuk ofrohen falas nga institucioni i burgosjes.

Workshop – Debat mbi të dhënat si parakusht i vendimmarrjes efektive për fëmijët

Tiranë, 15 nëntor 2016

Workshop dhe debat

Të dhënat parakusht i vendimmarrjes efektive për fëmijët

Më dt. 15 Nëntor u zhvillua Workshopi i Rajonit të Tiranës me temë “Të dhënat parakusht i vendimmarrjes efektive për fëmijët”. Ky Workshop u realizua në  zbatim të projektit “Mbështetja e Observatorit në planifikimin e politikave në bazë të të dhënave për fëmijët me fokus ndërhyrjet në nivel vendor” i cili zbatohet në partnership me UNICEF dhe në vijim të 11 Workshop-eve të realizuara nga Observatori në 11 Rajonet e Shqipërisë në kuadrin e këtij projekti. Në Workshop morën pjesë përfaqësues nga: Këshilli i Qarkut të Tiranës; Prefektura Tiranë; organet e qeverisjes vendore të bashkive Tiranë, Kavajë, Kamëz dhe Vorë; institucionet shtetërore në nivel rajonal dhe vendor të sektorëve të arsimit, shëndetësisë, mbrojtjes sociale dhe policisë si DAR Qarku Tiranë, ZA-Kamëz, DSHP-Kavajë, ASHR-Tiranë, SHSSH Zyra Rajonale Tiranë e DR. Policisë Tiranë; përfaqësues i Komisionerit për të drejtën e informimit publik dhe mbrojtjen e të dhënave personale si edhe organizatat e shoqërisë civile që punojnë direkt ose indirekt në fushën e të drejtave të fëmijëve. Pjesëmarrja nga gjithë këto aktorë dhe institucione është një vlerësim dhe mbështetje e punës dhe misionit që Observatori ka realizuar gjatë këtyre viteve.

Disa nga rezultatet e debatit me të pranishmit në takim janë si më poshtë:

  • Nevoja e unifikimit të treguesve nga institucionet shtetërore në mënyrë që të jenë të krahasueshme si brënda vendit edhe jashtë tij në raporte të ndryshme. Fillimisht u hodh ideja e unifikimit të një numri të vogël treguesish bashkimi i të cilëve është lehtësisht i zbatueshëm.
  • Proçesi i mbledhjes së të dhënave në nivel kombëtar, rajonal dhe vendor për fëmijët për vetë gamën e gjërë të treguesve, është delikat dhe ka hasur vështirësi  përpos dëshirës së mirë për bashkëpunim nga ana e institucioneve dhe qeverisjes vendore. Gjithsesi ecuria e tij për periudhën 2009-2015 ka ardhur duke u përmirësuar nga viti në viti gjë që tregon dhe një ndërgjegjësim në rritje të institucioneve në këtë drejtim.
  • Ndarja e re teritoriale në fakt shkakton një tkurrje sa i takon të dhënave pasi mbledhja e të dhënave shkon deri në nivel bashkie dhe jo më në nivel njësie administrative pjesë përbërëse të këtyre bashkive.

Nga përfaqësuesi i komisionerit për të drejtën e informimit publik dhe mbrojtjen e të dhënave u vu në dukje se, në bazë të ligjit në fuqi, të dhënat statistikore që nuk përbëjnë sekret shtetëror dhe nuk janë cilësuar vetëm për përdorim të brëndshëm institucionet shtetërore janë të detyruara të plotësojnë kërkesat e paraqitura nga organizatat ose individët brënda afateve të përcaktuara. Puna është më lehtë kur bashkëpunimi ndërmjet organizatave dhe institucioneve është i rregulluar me një marrëveshje ose memorandum dypalësh me të drejta dhe detyrime të përcaktuara qartë.befunky-collage

ÇDO FËMIJË NË SHKOLLË

Debat mbi zbatimin e Urdhrit Treministror “Për identifikimin dhe regjistrimin në shkollë të të gjithë fëmijëve të moshës së detyrimit shkollor”

__________________________________________

“Fëmijët nuk e braktisin shkollën kur janë 16 vjeç, por e neglizhojnë atë që në klasë të parë dhe më pas presim 10 vjet për ta zyrtarizuar këtë braktisje”

(Bob Keeshan)

_______________________________________________

(Rasti i S.G. i tejkalon ekstremet, dhimbjen dhe varfërinë. Familja e përbërë nga 11 anëtarë jeton në kushte të mjerueshme në Durrës. S.G. pohon se të gjithë fëmijët pa përjashtim duan të shkojnë në shkollë, por arsyeja që e kanë braktisur atë është gjendja e vështirë ekonomike, si dhe fëmijët më të mëdhenj janë detyruar të kujdesen për më të vegjlit ndërkohë që prindërit merren me punë të ndryshme për të siguruar jetesën.

Aktualisht në shkollën Hasan Koçi në Shkozet (e cila është një nga 10 shkollat pilot të nismës “Çdo fëmijë në shkollë” në partneritet me UNICEF dhe zbatimin e Observatorit për të Drejtat e Fëmijëve), 2 nga vajzat e kësaj familje frekuentojnë klasën e dytë pas një pune të palodhshme nga drejtoria e shkollës. Me vëmendjen e UNICEF dhe Observatorit rasti është referuar dhe ndjekur në institucionet lokale të Durrësit. Pas pjesëmarrjes së stafit të shkollës në trajnime, workshope e aktivitete të nismës “Çdo fëmijë në shkollë” për parandalimin e braktisjes së shkollës, aktualisht vajzat frekuentojnë rregullisht shkollën duke shfaqur një interes dhe dëshirë të madhe. S.G. shprehet se kanë qenë mësuesit ata që shpesh here i kanë ushqyer në pamundësi për t’u kujdesur ajo.)

Filloi shkolla dhe të gjithë fëmijët duan ta ndjekin atë! Megjithatë pamundësia ekonomike, padituria e familjarëve, mungesa e ndjeshmërisë së investimit drejt një rruge që siguron të ardhmen janë disa prej faktorëve pengues në këtë rrugëtim. Për të plotësuar boshllëqet e krijuara ndër vite, shteti garanton arsimimin për çdo fëmijë. Në këtë kontekst, familjet duhet të jenë të ndjeshme për regjistrimin dhe frekuentimin e shkollës nga fëmijët e tyre që në ciklin “gjenezë” – në parashkollor.

Shkolla nuk është vetëm mekanizmi edukues, por edhe ndërlidhës e koordinues që bën të mundur regjistrimin e fëmijëve në shkollë dhe ndjekjen e saj në vazhdimësi. Mësuesit janë misionarët, të cilët, me vizionin dhe frymën e tyre, rrënjosin edukimin e nxënësve ndër breza. Në ndihmë të këtij misioni, aktorë shumë të rëndësishëm janë edhe bashkia / njësitë administrative, policia, qendrat shëndetësore etj.

Modeli i punës që harmonizon komunikimin e gjithë aktorëve në nivel vendor ndaj kauzës së regjistrimit në shkollë të të gjithë fëmijëve të moshës së detyrimit shkollor, është nisma “Çdo fëmijë në shkollë”. Kjo nismë, e pilotuar në Qarkun e Durrësit, realizohet në partneritet me UNICEF së bashku me Observatorin për të Drejtat e Fëmijëve, me vëmendjen e Ministrisë së Arsimit dhe Sportit (MAS) dhe me mbështetjen e gjithë strukturave vendore. Qëllimi është identifikimi dhe regjistrimi në shkollë i të gjithë fëmijëve, pavarësisht faktit nëse kanë lindur ose jo në atë zonë, duke krijuar një mjedis të favorshëm jetese.

Në 5 janar 2015 u nënshkrua Urdhri i përbashkët i tri ministrive (U3M – MAS, Ministria e Punëve të Brendshme (MPB) dhe Ministria e Shëndetësisë (MSh)) “Për identifikimin dhe regjistrimin në shkollë të të gjithë fëmijëve të moshës së detyrimit shkollor”, me qëllim koordinimin e bashkëpunimit ndërinstitucional për të mundësuar ndjekjen e shkollës nga çdo fëmijë rezidentë. Botimi i U3M në Fletoren Zyrtare gjendet në:

http://www.qbz.gov.al/botime/fletore_zyrtare/2015/PDF-2015/202-2015.pdf

Në këtë kuadër, janë ndërmarrë një sërë hapash të rëndësishëm në drejtim të arsimimit të fëmijëve, si:

  • Ngritja e praktikës së punës për manualin e roleve të institucioneve përgjegjëse për zbatimin e U3M.
  • Praktika e trajnimeve ndërsektoriale ndërmjet stafeve të institucioneve shkollore dhe institucioneve vendore të cilat ngarkohen me përgjegjësi dhe role  nga nënshkrimi i U3M.
  • Guidat dhe udhëzimet për mentorimin e praktikave më të mira të shkollave për reduktimin e braktisjes shkollore dhe integrimin në shkollë të fëmijëve jashtë shkolle.
  • Praktika e trajnimeve të aktorëve brenda institucioneve arsimore të arsimit bazë për sigurimin e frekuentimit të rregullt dhe përfundimit të arsimit bazë nga çdo fëmijë.
  • Praktika e punës për nxjerrjen e të dhënave nga tregues ndërkombëtarë të sistemit arsimor.
  • Praktika e kryqëzimit të listave nga burime të ndryshme me qëllim evidentimin e fëmijëve jashtë shkolle.
  • Praktika e bashkëpunimit ndërinstitucional për intensifikimin e punës në drejtim të çështjes së fëmijëve jashtë shkolle.

Thirrja për arsimimin e fëmijëve u drejtohet të gjithëve: Arsimimi i çdo fëmije është një mision i përditshëm, realizimi i të cilit kërkon angazhimin dhe vëmendjen në kohë dhe efikasitetin e të gjithëve!